Ochrona zabytków, cmentarzy wojennych i miejsc pamięci narodowej na terenie gminy
Data dodania: 10 października 2018
Ochrona zabytków, cmentarzy wojennych i miejsc pamięci narodowej na terenie gminy

Ochrona zabytków, które znajdują się  na terenie gminy należy do  obowiązków samorządu lokalnego. Gminy między innymi mają dbać o: zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie oraz zapobiegać zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków.

Jednym z obowiązków nałożonych na gminy jest: uwzględnienie zadań ochronnych w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przy kształtowaniu środowiska. Temu zadaniu mają służyć: gminna ewidencja zabytków igminna ewidencja cmentarnictwa wojennego oraz ewidencja miejsc pamięci narodowej. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) prowadzi gminną ewidencję zabytków w formie zbioru kart adresowych zabytków nieruchomych z terenu gminy, objętych wojewódzką ewidencją zabytków.
Karta adresowa powinna zawierać określenie zabytku, jego nazwę i adres (miejsce położenia). Podobnie tworzy się ewidencję miejsc pamięci narodowej i cmentarzy wojennych.

Rada Gminy, po zasięgnięciu opinii Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, na podstawie uchwały, może utworzyć na swoim terenie park kulturowy. Celem tego działania jest ochrona krajobrazu kulturowego oraz zachowanie wyróżniających się krajobrazowo terenów z zabytkami nieruchomymi, charakterystycznymi dla miejscowej tradycji budowlanej i osadniczej.

Tak więc skuteczność działań związanych z prawną ochroną zabytków zależy od konserwatorów. Jednakże istotną rolę odgrywa także świadomość samorządu, który ma wpływ na politykę dotyczącą ochrony dziedzictwa i pielęgnowania lokalnej tożsamości.

"Chronione powinny być różne elementy krajobrazu, nie tylko duże obiekty, uznane i w miarę bezpieczne, ale też ważna dla danej miejscowości alejka, szpaler drzew, bruk uliczny, stare ogrodzenie. To może być czasem pusty plac, niezabudowany od setek lat albo pozostałość po rolniczych działkach w mieście."

Władze powinny współpracować z konserwatorami i specjalistami z ośrodków regionalnych zajmujących się ochroną dziedzictwa kulturowego. Razem można budować listę priorytetów - obszarów cennych, zagrożonych, wymagających specjalnych działań i tworzenie dla nich planów zagospodarowania przestrzennego, które uwzględniałyby ich rolę w lokalnej przestrzeni. Powinny one mówić, co należy chronić, co można rozbudowywać, do jakiej wysokości itp.

Rola i zadania społeczności lokalnej w sprawowaniu skutecznej opieki nad zabytkami, cmentarzami wojennymi i miejscami pamięci narodowej  

Każdy stary budynek czy przedmiot, to świadek dziejów. Wiążą się z nim nie tylko wielkie wydarzenia, historia całego narodu, ale często przede wszystkim historia pojedynczych ludzi czy społeczności lokalnych. Dzieje wielu zabytków, szczególnie tych prawnie chronionych zostały opisane, a sprawowany nad nimi nadzór chroni je przed zniszczeniem i zapomnieniem. Tymczasem istotne jest także otoczenie opieką i tych miejsc, które zostały pominięte, zaniedbane, albo nie dostrzeżono ich walorów artystycznych czy historycznych. Poniżej zadania, jakie może podjąć i realizować społeczność lokalna w celu skutecznej opieki nad zabytkami.

  •         Własność

Opiekę nad konkretnym obiektem należy zacząć przede wszystkim od ustalenia, kto jest jego właścicielem oraz czy obiekt nie został wpisany na listę zabytków chronionych prawem. Jeśli tak się stało, to wszelkie prace porządkowe i zabezpieczające można podjąć dopiero po uzgodnieniu z Wojewódzkim Konserwatorem Zabytków.Prace konserwatorskie przy zabytku mogą być prowadzone jedynie przez specjalistów – konserwatorów zabytków. Samowolne działania remontowe, renowacyjne, modernizacyjne w stosunku do zabytków prawem chronionych podlegają karze. Mogą także doprowadzić do nieodwracalnych zniszczeń.  

Podejmowanie jakichkolwiek działań względem danego obiektu wymaga poinformowania o tym fakcie jego właściciela. Może być to osoba fizyczna, jak i prawna. Konieczne jest także uzyskanie zgody gospodarza/ administratora danego terenu czy obiektu na prowadzenie jakichkolwiek prac.

  •         Dokumentacja

Opieka nad zabytkiem, cmentarzem, miejscem pamięci narodowej wymagać może zgromadzenia wszelkiej dokumentacji dotyczącej dziejów, położenia, stanu zachowania obiektów. Jeśli obiekt jest prawem chroniony wiele istotnych informacji odnajdziemy w karcie jego ewidencji, znajdującej się w urzędzie gminy. Warto także skorzystać z wiedzy właściciela, administratora czy innych osób związanych z danym miejscem czy społecznością.

Interwencja

Opieka nad zabytkiem, cmentarzem, miejscem pamięci narodowej oznacza czasami konieczność interwencji. Dzieje się tak wtedy, gdy zabytek jest zagrożony rozbiórką, przebudową lub, jeśli jest narażony na częste ataki wandali. Wówczas należy zawiadomić o istniejącym zagrożeniu władze samorządowe. Można także zwrócić się o pomoc do Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Warto także zmobilizować społeczność lokalną w obronie danego zabytku. Sprawą można zainteresować media.

Interwencja, to także podejmowanie działań na rzecz objęcia ochroną lub szczególną opieką pomnika, budynku, obszaru, których walory nie zostały dotychczas dostrzeżone. Taką sprawą warto przede wszystkim zainteresować radnych danego terenu i władze gminy. W dalszej kolejności pomocy należy szukać u Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W działania na rzecz objęcia ochroną lub szczególną opieką danego obiektu warto też zaangażować społeczność lokalną. Z inicjatywą interwencji może wyjść np. sołectwo, klasa szkolna, organizacja pozarządowa czy też grupa nieformalna. Można napisać list oficjalny do władz, artykuł do lokalnej gazety, zawiązać komitet opieki nad zabytkiem, zorganizować zbiórkę pieniężną i jej dochód przekazać na ratowanie zabytku, opracować ścieżkę edukacyjną, przygotować wystawę zdjęć „dawniej i dziś”.

To, jakie działania zostaną podjęte, zależy od inwencji inicjatorów projektu oraz od zgody właściciela/ administratora obiektu, terenu, miejsca. Ważne jest, aby realizować takie zadania, które sprzyjać będą zainteresowaniu losem zabytków, dostrzeganiu ich wartości i w rezultacie wpływać na ich stan. Pamiętać należy też, że społeczność lokalna opiekować się będzie lepiej tym, co jest dla niej ważne. Jednocześnie, poprzez swoje zaangażowanie, może zwrócić uwagę ewentualnych sponsorów opieki i ochrony zabytków.

Informacja
Aktualnie przeglądasz wersję elubin.pl dla telefonów komórkowych. Zapraszamy do odwiedzenia strony głownej portalu.

Copyright © 2006-2018 Portal Lubina. Wszelkie Prawa Zastrzeżone.